مغز آدم عضو بسیار شگفت انگیزیه؛ هر روز بیشتر از ۵۰٫۰۰۰ فکر تولید می کنه و ۱۰۰٫۰۰۰ فعالیت شیمیایی در هر ثانیه انجام می ده. با این قدرت بالای پردازش، ممکنه تصور کنین که مغز هیچ وقت اشتباه نمی کنه، ولی این طور نیس. مغز ما بیشتر از اینکه بر دلایل و مدارک منطقی تکیه کنه، بر تعدادی خطای ذهنی عادی تکیه داره، پس خیلی از قضاوتامون نادرست هستن. خطاهای ذهنی، قضاوتای غیر منطقی ای هستن که ذهن ما طبق الگوهای متداولی انجام می ده. محققان به این نتیجه رسیدن که خطاهای ذهنی به خاطر این که باعث قضاوتای ضعیف و غیرمنطقی می شن، مشکلات زیادی به بار میارن. پس آشنایی با خطاهای ذهنی ای که زندگی شما رو به هم می ریزند، می تونه به جلوگیری از ایجاد این مشکلات کمک کنه.

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

  • در تحقیقی در دانشگاه کوئینزلند (Queensland) مشخص شد که زنان مو بلوند، به طور متوسط ۷ درصد بیشتر از زنان مو قرمز و مو قهوه ای، حقوق دریافت می کنن.
  • نتایج تحقیقاتی در دانشگاه دوک نشون داد که موفقیت و افزایش رتبه کاری افرادی که «چهره ی بالغ» دارن، بیشتر از افرادیه که «چهره ی کودکانه » دارن (چهره ی کودکانه بیشتر به چهرهایی گفته می شه که چانه ی کوچیک، گونه پهن و چشمانی بزرگ دارن و چهره ی بالغ معمولا به چهرهایی گفته می شه که چانه ی بزرگتر، صورت باریک تر و چشم کوچیک تر دارن).
  • در تحقیقی در دانشگاه ییل (Yale) مشخص شد که اولویت استخدام با محققان «مرد» است و اونا به طور متوسط ۴۰۰۰ دلار بیشتر از محققان «زن» حقوق می گیرن.

خیلی با عقل جور در نمیاد که تصور کنیم افراد از روی عمد به زنان مو بلوند حقوق بیشتری پرداخت می کنن یا افراد با «چهره ی کودکانه» رو ندیده می گیرن و به افرادی با «چهره ی بالغ» کمک می کنن تا موفقیت و افزایش رتبه کاری پیدا کنن و یا محققان مرد بدون صلاحیت لازم رو استخدام می کنن و به اونا پول بیشتری پرداخت می کنن. خطاهای ناخودآگاه ما اون اونقدر قوی هستن که ما رو مجبور می کنن که در راهی پیش بریم که برخلاف منطق و عقاید و ارزشای ماست.

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

اجازه بدین چند مثال از عادی ترین خطاهای ذهنی که به زندگی ما راه پیدا کردن رو بررسی کنیم. از اونجا که آگاهی بهترین راه واسه مقابله با این خطاهاست، پس با دقت به اینکه چیجوری شما رو تحت اثر قرار میدن، توجه کنین.

۱. خطای اثر طعمه

این خطا زمانی اتفاق میفته که کسی فکر میکنه تنها دو گزینه داره و شما گزینه سومی رو بهش ارائه میدید که باعث می شه گزینه دوم جذاب تر شه. مثلا، شما دو ماشین رو واسه خرید در نظر گرفتین، قیمت ماشین اول ۳۰ میلیون تومن و قیمت ماشین دوم ۴۰ میلیون تومانه، در اول ماشین ۴۰ میلیون تومانی به نظر گران میاد؛ ولی وقتی فروشنده یک ماشین ۶۵ میلیون تومانی به شما نشون می ده یهو قیمت ماشین ۴۰ میلیون تومانی در این مقایسه، مناسب به نظر می رسه. این فروشنده شما رو با خطای طعمه شکار می کنه. طعمه ماشین ۶۵ میلیون تومانیه که فروشنده می دونه شما اونو نمی نخیز.

۲. خطای اثر کشف

اثر کشف تمایل ما طبق گذاری تصمیمات مون طبق احساسات مونه. مثلا در تحقیقی در دانشگاه شوکوتوکو ژاپن، افراد مورد مطالعه، مریضی ای که از هر ۱۰ هزار نفر، ۱۲۸۶ نفر رو کشته بود، خطرناک تر از یک مریضی با درصد کشندگی ۲۴/۱۴ تشخیص دادن (با وجود اینکه این درصد کشندگی دو برابر قبلی بود). مردم به تجسم عدد ۱۲۸۶ نفر آدم در حال مرگ واکنش نشون دادن، در حالی که «درصد» کشندگی نمیتونه همون میزان تصویرسازی ذهنی رو به وجود آورد و احساسات رو تحریک کنه.

۳. خطای بنیادی برچسب زدن

این خطا زمانی اتفاق میفته که ما رفتارهایی رو که فرد در شرایط خاص از خود نشون می ده، با ویژگیای شخصیتی اون فرد اشتباه می گیریم. مثلا مردم بیشتر کارکرد کاری ضعیف رو به تنبلی فرد نسبت میدن، در حالی که توضیحات زیادی می تونه واسه این موضوع وجود داشته باشه، مثلا ممکنه فرد پروژه هایی رو دریافت کنه که هیچ علاقه ای به اونا نداره، یا مشکلاتی در زندگی خصوصی خود داشته باشه که در کارش هم اثر گذاشته ان، یا دچار فرسودگی شغلی شده باشه.

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

۴. خطای پدیده ایدئوموتور

پدیده ایدئوموتور، انجام خود به خود بعضی از حرکات جسمی، تنها به دلیل فکر کردن به آنهاست. این پدیده بیان کننده این حقیقته که افکار ما می تونن باعث شن که ما احساسات واقعی رو تجربه کنیم. به همین دلیله که بازیگران، می تونن فیلمنامها رو باور کنن و حرکاتی رو به شکل واقعی بکنن، مثلا در صحنه ی مرگ یک دوست واقعا گریه کنن. به دلیل همین پدیده که فعالیتایی مثل نوشتن اون چیزی که براش شکرگزار هستین، می تونه اثر عمیق و مثبتی واسه سلامتی تون داشته باشه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   ۱۵ ملاک واسه استخدام کارشناسان بازاریابی دیجیتال

۵. خطای تائید

خطای تائید تمایل به دنبال کردن اطلاعاتیه که از باورهای قبلی ما پشتیبانی می کنه. یعنی، ما اول باور مون رو می سازیم و بعد دنبال دلایلی واسه اثبات اون می گردیم، به جای اینکه عقایدمان رو طبق حقایق بسازیم.

۶. خطای محافظه کاری

این خطا باعث می شه که مردم علم قدیمی رو نسبت به علم و اطلاعات جدید در اولویت بذارن. به دلیل این خطا، پیشنهاد می شه که هیچ چیزی رو فقط به خاطر این که متفاوته، سریع رد نکنین. این رو بدونین که ایده های بزرگ، معمولا جدید و متفاوت به نظر می رسن.

۷. خطای پدیده شترمرغ

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

پدیده شترمرغ بعد از این نام گذاری شد که مردم فکر کردن که شترمرغ موقع ترس سر خود رو زیر زمین مخفی می کنه (با اینکه دلیل این کار شترمرغا واقعا این نیس!). اثر شترمرغ نشون دهنده تمایل ما به مخفی شدن از مشکلات نزدیک الوقوعه. در این مواقع شاید ما به شکل فیزیکی سرتون رو زیر زمین نکنیم، ولی واکنش ما واقعا مثل همین رفتاره. مثلا اگه شرکت شما در حال کاهش نیرو باشه و شمام بازخوردهای منفی دریافت کرده باشین و مشکلاتی در مورد شرکت تون داشته باشین، ترس باعث میشه به جای روبرو شدن با مشکل و سعی در حل اون، بخواهید از اون فرار کنین و یا اونو ندیده بگیرین که مشکلی رو حل نمی کنه.

۸. خطای پدیده واکنش

پدیده واکنش تمایل ما به واکنش نشون دادن به همه قوانین و مقرراتیه که آزادی ما رو محدود می کنه. یک مثال عادی در این مورد بچهایی هستن که والدین مستبد دارن. اگه به بچه ها بگید که باید به همه حرف هاتون گوش کنن، به احتمال زیاد می بینین که اونا شروع به شکستن قوانین تون می کنن، به طور مثل کارکنانی که احساس کنن که از طرف کارفرمایشان با اونا بدرفتاری شده، بیشتر قوانین رو رعایت نمی کنن، مرخصیای بیشتری می گیرن و حتی ممکنه از شرکت شون دزدی کنن.

۹. خطای هاله ای

خطای هاله ای وقتی اتفاق میفته که شخصی در برخورد اول، تصور خوب و قدرتمندی از خود ایجاد می کنه و اثر این برخورد اول بر تموم قضاوتای بعدی افراد تأثیر می ذاره. اثر هاله ای در رتبه بندیا بسیار مهمه. مثلا اگه معلم برگه ی اول امتحان علم آموزی رو تصحیح کنه و برگه ی اول خوب باشه، معلم به برگهای بعدی هم حتی اگه دانش آموز در اون کارکرد خوبی نداشته باشه، نمره بالایی می ده. در کار و روابط شخصی هم مواردی مثل همین اتفاق میفته و شخصی که در برخورد اول تأثیر خوبی بر افراد گذاشته باشه، می تونه تا خیلی وقت از منافع اون استفاده کنه.

۱۰. خطای هاله ای برعکس

این خطا دقیقا برعکس اثر هاله ایه. مثلا اگه شما در اول ورود به کاری، کارکرد ضعیفی داشته باشین، فورا به عنوان یک فرد ضعیف برچسب خواهید خورد، حتی اگه به سختی کار کنین تا این برچسب رو عوض کنین.

۱۱. خطای برنامه ریزی بزرگ نمایی آمیز

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

۱۳ خطای ذهنی که زندگی شما رو بر هم می زنه آموزشی

این نوع خطا در برنامه ریزی به این دلیله که ما فکر می کنیم کارا رو بسیار سریع می تونیم انجام بدیم در حالی که در عمل، توانایی ما کمتر از حد تصورمونه. این خطای ذهنی باعث می شه که کارا رو ناقص انجام بدیم و در آخر بسیار کمتر از چیزی که تعهد دادیم، کار انجام میدیم.

۱۲. خطای اثر ارابه ی موسیقی

اثر ارابه ی موسیقی تمایل ما به انجام دادن همون کاریه که بقیه انجام میدن. این باعث می شه که یه جور تفکر گروهی به وجود بیاد که در اون مردم، بدون بررسی گزینه ها، گزینه پرطرفدار رو انتخاب می کنن. اثر ارابه ی موسیقی نشون می ده که به چه دلیل ما تمایل داریم که طبق اون چیزی که خوب به نظر می رسه، تصمیم گیری کنیم. (یعنی سعی می کنیم همون کاری رو انجام بدیم که بقیه در حال انجامش هستن، چون در این صورت کمتر مورد انتقاد قرار می گیریم) حتی اگه این عمل باعث انتخاب گزینه های ضعیف شه.

۱۳.خطای نقطه کور

اگه احساس می کنین که بر خطاهای ذهنی تسلط دارین، به یاد داشته باشین که ممکنه به خطای نقطه کور دچار شده باشین، که باعث می شه که خطاها رو در بقیه ببینین ولی نتونین وجود اونا رو در خودتون تشخیص بدین.

جمع بندی

شناسایی و درک خطاهای ذهنی بسیار مهمه چون باعث می شه که شفاف تر فکر کنین و بتونین با بقیه رابطه مؤثرتری برقرار کنین. به این فکر کنین که به کدوم یک از این خطاهای ذهنی دچار هستین، با شناسایی اونا مهم ترین قدم رو واسه اصلاح شون ورداشته اید.

در هر گفتگو ای جواب بله بگیرین، گفتگو بر سر حقوق بیشتر، معاملات بزرگ و حتی یک کار روزمره


دسته‌ها: آموزشی